ตี้เหยา 帝堯

        พระเจ้าตี้เหยา หรือ พระเจ้าถังเหยา ( 帝堯 - Di Yao – Tang Yao ) พระชนมายุ ๑๐๒ ปี โปรดฯให้สร้างเมืองฉี เป็นเมืองหลวง ทรงเป็นโอรสองค์ที่สองของพระเจ้าตี้คู่ กับพระสนมเอกชิ่งถู พระองค์ประสูติที่เมืองอี้ พระบิดาพระราชทานนามว่า เหยา ลักษณะรูปร่างหน้าผากใหญ่จมูกโด่ง ใบหูยาว ดวงตาเหมือนตาหงส์ คิ้วยาวสุดหางตา หัวคิ้วต่อประจบกันที่แสกหน้าเหมือนหน้าจั่ว พระองค์ทรงมีพระชนมายุอยู่ระหว่างก่อน พ.ศ. ๒๘๙๐ – ๒๗๙๘ ทรงได้รับพระราชทานที่ดินที่เมืองต้าว ภายหลังเรียกว่าที่ดินของพระเจ้าถังเหยา

         พระเจ้าตี้เหยาทรงเป็นกษัตริย์ที่ดีพระองค์หนึ่ง หลังจากขึ้นครองราชย์แล้วโปรดฯให้ปล่อยนักโทษที่ถูกจำคุกตั้งแต่รัชกาลก่อนทั่วประเทศ โปรดฯให้สร้างศาลาขึ้นหลายแห่งเพื่อดูแลเลี้ยงอาหารแก่คนชราและคนพิการ และคนป่วยที่ไร้ญาติ พร้อมกับแยกคนป่วยออกไปตามลักษณะของโรคแล้วให้หมอหลวงมารักษา โปรดฯให้สร้างโรงทานแก่คนยากจนทั่วไป โปรดฯให้สร้างศาลาสำหรับสอนหนังสือให้แก่บุตรหลานราษฎรที่ยากจน ด้วยการออกพระราชทรัพย์ค่าสอนให้แก่ครู ทรงรับสั่งให้หัวเมืองปฏิบัติกิจกรรมตามแบบเมืองหลวงที่ทรงวางไว้ ทรงรับภาระการเลี้ยงดูคนชราและเด็กกำพร้า

   โปรดฯให้พวกขุนนางทำปฏิทินขึ้นซึ่งได้จัดทำถึงสามครั้งในรัชกาลก่อนก็ยังไม่สมบูรณ์ ทรงให้ศึกษาต่อไปถึงฤกษ์บนคือดวงดาวต่างๆซึ่งยังไม่มีตำราแบบแผนให้ศึกษา โปรดฯให้เรียกวันที่ ๑ ค่ำถึงวันที่ ๑๕ ค่ำเป็นวันเกิดหรือ ข้างขึ้น จาก ๑๖ ค่ำถึงวันที่ ๓๐ ค่ำเรียกว่า วันแหว่งหรือข้างแรม ข้างอวี้หวงได้เสนอให้มีปีที่ขาดเป็นปีอธิกมาส เดือนหนึ่งแบ่งเป็นสามตอน คือ ๑ ค่ำถึง ๑๐ ค่ำเรียกว่า เซียงซุน ๑๑ ถึง ๒๐ ค่ำเรียกว่า ตงซุน วันที่ ๒๑ ค่ำถึง ๓๐ ค่ำ เรียกว่า เยี่ยซุน เรื่องฤดู ปีหนึ่งแบ่งเป็น ๔ ฤดู ทำเสร็จแล้วปิดประกาศไปตามหัวเมืองและเมืองหลวง

        ปัญหาหนักอย่างหนึ่งคือเรื่องน้ำท่วมหลายตำบล ทำให้นาข้าวบ้านเรือนราษฎรได้รับความเสียหายจึงรับสั่งให้ กุน ในตำแหน่งชองเป่ยเหอ ให้ไปแก้ปัญหาน้ำท่วม แต่ชองเป่ยเหอเป็นข้าราชการกังฉิน จึงทรงคาดโทษเอาไว้หากแก้ปัญหาน้ำท่วมไม่สำเร็จ ข้างชองเป่ยเหอเมื่อไปถึงสองตำบลที่น้ำท่วมใหญ่ก็ไปรีดไถนายอำเภอและทำให้ราษฎรเดือดร้อนด้วยการฉ้อโกง เขาปฏิบัติงานอยู่เก้าปีก็แก้ไขไม่ได้แต่รายงานให้ทรงทราบทุกปี ถึงปีที่เก้าจึงกลับเมืองหลวงเข้าเฝ้ากราบทูลถึงวิธีแก้ปัญหาน้ำท่วม พระองค์ทรงทราบว่าชองเป่ยเหอไม่ตั้งอยู่ในสุจริต หลงมัวเมาในการเสพสุรานารีการละเล่นทั้งๆที่ทำทัณฑ์บนไว้ จึงรับสั่งให้เอาไปประหารชีวิตเสีย แล้วรับสั่งให้หัวเมืองทุกแห่งถ้าที่ใดน้ำท่วมให้ขุดที่ดอนเป็นคลองให้น้ำไหลลงคลอง ลำธาร แม่น้ำ ออกสู่ทะเล ไม่ต้องเอาดินถมเหมือนแบบชองเป่ยเหอ

          โปรดฯให้เว่ยฉื่อ อบรมสั่งสอน องค์ชายตันจู โอรสของพระองค์ แต่โอรสไม่ทรงเอาใจใส่ที่เว่ยฉื่อสั่งสอน เมื่อพระเจ้าตี้เหยาทรงพระชราภาพ ทรงมีพระประสงค์ที่จะเลือก เทียนตี้ ( มีฐานะเทียบเท่านายกรัฐมนตรีในปัจจุบัน ) แทนที่ อี้เหอ แต่พวกขุนนางยังคงสนับสนุนองค์ชายตันจู แต่พระเจ้าตี้เหยาไม่ทรงเห็นด้วย เมื่อพระองค์ทรงเห็นแล้วว่าองค์ชายตันจูไม่สามารถจะบริหารบ้านเมืองให้อยู่รอดปลอดภัยได้ ทั้งนี้เพราะองค์ชายตันจูทรงอ่อนแอเกินไปในสายพระเนตรของพระเจ้าตี้เหยา ในที่สุดทรงเลือก ซุ่น เป็นองค์รัชทายาท โดยทรงมอบพระธิดาสองพระองค์ให้เป็นภรรยา แล้วโปรดฯให้องค์ชายตันจูไปครองเมืองเอียน ( คือเมืองเอียนจูเฉิง ที่ซานตง )

           พระเจ้าตี้เหยา หรือ พระเจ้าถังเหยา ต้นแซ่มีเพียงแซ่เดียวคือ แซ่ฉี ( Qi ) แตกออกเป็นแซ่ย่อยอีกสามแซ่คือ

          (๑) แซ่ตู้ ( Du ) แตกเป็น แซ่ฟ่าน ( Fan ) และแซ่หลิว ( Liu ) แซ่หลิวแตกเป็นแซ่หง ( Hong )

          (๒) แซ่ถัง ( Tang )

          (๓) แซ่เถา ( Tao )

          พระเจ้าตี้เหยาทรงมีพระชนมายุถึง ๑๐๒ ปีจึงเสด็จสวรรคต ทรงครองราชสมบัติ ๗๕ ปี พระเจ้าตี้เหยาทรงเป็นหนึ่งในห้าพระมหาจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ หรือ อู่ตี้

         :    สมบูรณ์ แก่นตะเคียน  ๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐

Title :    Di Yao

         :   Somboon Kantakian