การหล่อเครื่องทองบรอนซ์

การหล่อเครื่องทองบรอนซ์

                 เทคโนโลยีการหล่อทองบรอนซ์ของชนเผ่าซังนั้น  จะต้องใช้ความร้อนสูงถึง  ๑๐๘๓  องศาเซลเซียสเพื่อหลอมละลายโลหะ   ดังนั้นตัวเบ้าหลอมจะต้องทนไฟสูงกว่านั้น  ผู้เชี่ยวชาญบางท่านกล่าวว่า  การหลอมโลหะทั้งสาม คือ ทองแดง ดีบุกและตะกั่ว  จะแยกเบ้าหลอมละลาย  แล้วจึงเทลงแม่พิมพ์  แต่บางท่านกล่าวว่าเทโลหะทั้งสามหลอมในเบ้าเดียวกัน  วิธีการหล่อโลหะบรอนซ์ได้มีผู้อธิบายไว้ดังนี้

         วิธีแรก  ใช้ระบบไล่ขี้ผึ้ง  คือ เมื่อเลือกแบบที่จะหล่อได้แล้ว  ก็จัดการร่างตัวแบบบนแท่งดินเหนียว  ใส่ลวดลายแกะสลักบนผิวรูปทรงซึ่งเป็นส่วนแม่พิมพ์ชั้นใน  เมื่อแกะสลักเสร็จแล้ว  ใช้ขี้ผึ้งหุ้มโดยรอบตัวแบบแม่พิมพ์ชั้นใน  เสร็จแล้วใช้ดินเหนียวหุ้มโดยรอบเป็นแม่พิมพ์ตัวนอก  มีขี้ผึ้งเป็นส่วนของช่องว่างระหว่างชั้นแม่พิมพ์ทั้งสอง  ทิ้งไว้ให้ดินเหนียวแห้งสนิท  แล้วให้ความร้อนกับแม่พิมพ์  เพื่อไล่ขี้ผึ้งออก  แล้วนำโลหะหลอมละลายในเบ้าซึ่งมีส่วนผสมของทองแดง ดีบุก และตะกั่วเทลงในช่องว่างแม่พิมพ์จนเต็ม ปล่อยให้เย็นแล้วแกะแม่พิมพ์ก็จะได้ภาชนะทองบรอนซ์ตามที่ต้องการ

           อีกวิธีหนึ่ง  แกะรูปแบบตัวหุ่นแม่พิมพ์เรียบร้อยแล้ว  เอาดินเหนียวมาหุ้มแม่พิมพ์ตัวในโดยรอบ แล้วปล่อยให้แห้ง  ตัดแยกเป็นส่วนๆเอาไปเผาไฟ  ซึ่งลวดลายรูปทรงจะติดอยู่กับแบบพิมพ์ตัวนอก แต่รูปกลับกัน  แม่พิมพ์ตัวในขูดลายออกให้เกลี้ยงทำเป็นแกนของแม่พิมพ์ตัวใน  แล้วนำแม่พิมพ์ตัวนอกมาประกบเข้าใช้หมุดตอกยึด  เอาโลหะหลอมจากเบ้าเทลงไปในช่องว่างแม่พิมพ์  ทิ้งให้เย็นแล้วแกะแม่พิมพ์ออกก็จะได้ภาชนะตามที่ต้องการ

        ส่วนวิธีการทำจริงๆนั้น  มีวัตถุดิบ คือ ดินเหนียว  โลหะ อัตราส่วนผสม  รูปแบบการแกะสลัก  การหลอมโลหะ  การทำแม่พิมพ์  เทคนิคในการหล่อหลอม  เหล่านี้ต้องใช้ประสบการณ์ ความชำนาญทั้งสิ้น  ผลงานจึงออกมาสวยงาม  เรียบ มันขลับ  อันเป็นฝีมือหล่อชั้นสูงที่ได้พัฒนามานานด้วยภูมิปัญญาความเฉลียวฉลาดของชนเผ่าซัง  ที่ได้ถ่ายทอดกันมาเป็นร้อยๆปีเป็นพันปี กว่าจะถึงราชวงศ์ซัง  และสืบต่อๆไปถึงราชวงศ์หลังๆจนสิ้นยุคบรอนซ์

         :  สมบูรณ์ แก่นตะเคียน     ๑๘  สิงหาคม  ๒๕๕๐

Title  :  Bronze Casting Technology

        :  Somboon Kantakian